โกศลทอล์ค

เราตกอยู่ในสายตาของตัวเอง

ผมมองรูปนี้อยู่นาน กว่าจะเก็บมาเล่าเรื่อง อันที่จริงแล้ว ถ่ายคู่กับเพื่อนในวันรับปริญญาของเพื่อนที่สนามฟุตบอลมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ส่วนปริญญาของผมนั้น ห่างจากเพื่อนมาก และผมรับจากไปรษณีย์ที่นำมาส่งให้ถึงบ้าน

การรับปริญญานั้น มีขั้นพิธีการมากมายเหลือเกิน มากเกินกว่าที่ผมจะอดทนร่วมได้ แต่ผมกลับอดทนในการเรียนให้จบการศึกษาช้ากว่าเพื่อน ทั้งที่ใช้เวลานานกว่าเข้าพิธีรับปริญญาจนเทียบกันไม่ติด

รูปถ่ายเก่าๆบอกอะไรได้หลายอย่าง ผมเห็นสายตาของตัวเองในภาพนี้ แล้วนึกถึงเมื่อสมัยหนุ่ม

Read More …

เจ้าชีวิต

ใครเคยสังเกตบ้างว่า ชีวิตของคนเรานี่แปลกมาก  ดูเหมือนว่าเราสามารถควบคุมได้  บังคับให้อยู่ในกำมือของเรา  แต่พอเอาเข้าจริงแล้ว  กลับไม่ใช่  เราไม่สามารถควบคุมชีวิตให้อยู่ในกรอบและเกณฑ์ที่เราต้องการได้เสมอไป  เรากลับเป็นฝ่ายต้องเดินตามชีวิต  มันจะพาไปไหนเราก็ต้องตามต้อยๆ   ทุกข์สุขอย่างไรก็แล้วแต่ชีวิตจะเป็น

ในทุกงานที่ผ่านมา  พบได้พบเห็นคนเป็นจำนวนมาก ที่ถูกชีวิตบังคับควบคุม  ทั้งๆที่ดูเหมือนว่าแรกเริ่มเดิมทีนั้น เขาเป็นฝ่ายควบคุมชีวิต  เป็นเจ้าแห่งชีวิตของตนเอง

อย่างเช่นเรื่องนี้ที่ผมเกี่ยวข้องเมื่อสิบปีกว่าก่อน…

นักเขียนผู้ยิ่งใหญ่หลายคนในยุคสมัยที่ตนรุ่งโรจน์  มีชื่อเสียงโด่งดัง มีเพียงแค่เค้าโรงเรื่อง  ยังไม่ลงมือเขียน สำนักพิมพ์ก็จับจองจ่ายเงินให้แล้ว  เกียรติยศและสตางค์หลั่งไหลมาอย่างไม่ขาดสาย   มากเหมือนน้ำหลาก   ราวกับจะไม่มีวันหมด   ตอนนั้นแหละที่ชีวิตอยู่ในกำมือ จะใช้มันอย่างไรก็ได้  

 แล้ววันหนึ่งน้ำที่เคยหลากก็แห้งหายไปฉับพลัน  เหมือนน้ำป่าบ่ามาแรงก็แห้งไปเร็ว   เร็วจนตั้งตัวไม่ทัน 

            ผ่านยุคสมัยอันรุ่งโรจน์ไปแล้ว  ชีวิตที่เคยเป็นเจ้าของ  จะใช้มันอย่างไรก็ได้  กลับกลายเป็นว่าไม่สามารถจะใช้งานมันได้  ชีวิตกลับมาควบคุมเราไว้ในกำมือ

            เขามือตกหรือก็เปล่า  ยังเขียนหนังสือดีเช่นเดิม  แต่ชีวิตไม่ให้โอกาสเขาอีกแล้ว  เหมือนกับมันจะบอกว่า  เอ็งพอแล้ว  ใช้ข้าตามใจมามากแล้ว  ที่นี้ข้าจะใช้เอ็งบ้าง

Read More …

ผู้นำแบบพระยาตาก

คุณสมบัติสำคัญของผู้นำคือมองการณ์ไกลเพื่ออนาคตของสังคม  ทำความเข้าใจปัจจุบันเพื่อที่จะสร้างอนาคต  มีปณิธานอันแน่วแน่ในการสร้างสรรค์ความเจริญแก่ชนหมู่มาก แล้วลงมือทำ  ด้วยเงื่อนไขที่ยากลำบากนี้ จึงไม่ใช่ทุกคนจะสามารถทำได้ มีเพียงบางคนเท่านั้นที่มีคุณสมบัติครบถ้วน คนๆนั้นจึงได้ชื่อว่าเป็นผู้นำ

ก่อนเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ.2310 นั้น  ประวัติศาสตร์สอนให้เราทุกคนได้รู้ว่า ภาวะผู้นำมีความจำเป็นอย่างยิ่งยวดในภาวะวิกฤติ หากมีผู้นำที่เข้มแข็ง มองวิเคราะห์ปัจจุบันได้ถูกต้อง มองการณ์ไกลได้ปรุโปร่ง  ย่อมจะสามารถแก้วิกฤตการณ์ได้

แต่ปรากฏว่า ผู้นำในกรุงศรีอยุธยาที่มีอำนาจทางการเมืองและการบริหารราชการแผ่นดิน ต่างไม่มีคุณสมบัติดังกล่าว  มีเพียงขุนนางจากหัวเมืองเหนือคนหนึ่งที่ถูกเรียกเข้ามาเป็นกำลังในการป้องกันพระนครคือพระยาตาก ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองบ้านนอกที่ไม่มีอำนาจในการตัดสินใจใดๆในทางการเมืองการทหาร ที่สามารถมองสถานการณ์ได้ทะลุปรุโปร่ง  หากแต่ต้องปฏิบัติตามคำสั่งของขุนนางที่ไม่มีความรู้ทางการทหารโดยไม่มีความหวังว่าจะเอาชนะข้าศึกที่ประชิดปิดล้อมพระนครได้  แม้จะโต้แย้งแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการปฏิบัติการทางหารด้วยข้อมูลที่เป็นจริง แต่ก็ไม่มีขุนนางผู้เปี่ยมอำนาจวาสนาคนใดรับฟัง มิหนำซ้ำยังอาจจะถูกเอาโทษฐานกบฏศึกอีกด้วย

เมื่อวิกฤตการณ์ถึงจุดที่ไม่สามารถจะรับได้ พระยาตากจึงตัดสินใจนำกำลังตีฝ่าวงล้มข้าศึกออกจากพระนคร มุ่งหน้าสู่ภาคตะวันออก การถอยในครั้งนี้ก็เพื่อสงวนรักษาชีวิตเอาไว้ จะได้กลับมากอบกู้พระนครคืนภายหลัง  เพราะหากปักหลักสู้ตายในพระนคร ผลที่ออกมาก็คือคงได้ตายสมใจ หากแต่ต้องตายเปล่า เพราะโอกาสรอดจากการถูกทำลายเหลือเป็นศูนย์

Read More …

How To Be a Good Boss : นายแบบไหนที่ว่าดี (4)

ผมเขียนเรื่องนายไปแล้ว 3 ตอน ตอนแรก เป็นการเกริ่นเรื่องทั่วๆไป ตอนที่ 2 ว่าด้วยเรื่องนายหัวใจแม่น้ำ ตอนที่ 3 ว่าด้วยเรื่องนายหัวใจเนียนๆ  และตอนที่ 4 นี้จะขอพูดเรื่องเจ้านายหัวใจหนืด

คำว่า หนืด พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2525 ให้ความหมายไว้ว่า “อาการของสิ่งของที่เหนียวจนดึงไม่ใคร่จะออก เรียกว่า เหนียวหนืด, โดยปริยายหมายถึงตระหนี่หรือขี้เหนียวมาก” คำอธิบายนี่แหละครับตรงกับเจ้านายใจหนืดแบบไม่ต้องพรรณนาอีกก็ได้

แต่ไหนๆก็มาถึงขั้นนี้แล้ว ก็ขอนินทา (คำหรูๆก็เรียกว่า “วิเคราะห์”) เจ้านายประเภทนี้สักหน่อย  เพราะเชื่อแน่ว่า ทุกคนคงเจอนายประเภทนี้มาด้วยกันทั้งสิ้น (หรือว่าอาจเป็นนายแบบนี้เสียเอง เหอๆ) ดังนั้น เมื่อมาเจอกันแล้วก็ขอเมาท์ให้สนั่นปากเสียหน่อย เรียกน้ำย่อยให้เรื่องต่อๆไป

มา ล้อมวงเข้ามานินทา เอ๊ย…วิเคราะห์เจ้านาย  หัวใจหนืดกันบัดเดียวนี้เลย

บุคลิกสำคัญของเจ้านายประเภทนี้ก็คือ คิดเล็กคิดน้อยก็ปานนั้น คิดมากคิดนานก็ปานนั้น  นั่นคือ เรื่องที่ไม่สมควรจะคิดก็เก็บไปคิด นิดๆหน่อยๆก็ย้ำคิดย้ำทำอยู่นั่นแล้ว  ประเภทว่า ลูกน้องทำผิดก็เอามาตอกย้ำเป็นปีเป็นชาติเมื่อมีโอกาส  หรือยึดถือรูปแบบของความสำเร็จเก่าๆเดิมๆ ไม่มีพัฒนาการอะไรใหม่ๆ   ส่วนเรื่องคิดมากนั้น ส่วนมากแล้วเป็นเรื่องที่ไม่สมควรจะคิดนาน เช่น การตัดสินใจทำอะไรสักอย่างจะคิดแล้วคิดอีก กลัวผิด กลัวพลาด กลัวถูกด่า  ที่สำคัญก็คือ ถ้าเกิดถูกด่าขึ้นมามักจะโบ้ยให้ลูกน้อง  ผิดไม่ขอรับ  ขยับเอาแต่ชอบนั่นแหละ

เจ้านายแบบนี้มักจะชอบลูกน้องที่ประจบประแจง  ประเภทใช่ครับพี่ ดีครับผม นี่ถูกอกถูกใจท่านมากล่ะ  แต่ขอประทานโทษ ลูกน้องคนโปรดนั้นส่วนมากแล้วทำงานไม่เอาอ่าว  งานจะเดินได้ก็ด้วยลูกน้องที่ท่านไม่ชอบขี้หน้า เพราะทำงานอย่างเดียว ไม่ได้เข้าไปประจบ 

เจ้านายแบบนี้มีให้เห็นอยู่เป็นจำนวนมาก  มีอยู่ทุกลำดับชั้น ผมได้พบกับตัวเองมาไม่น้อย  หากใครเป็นคนทำงานเมื่อเจอเจ้านายประเภทนี้เข้าเป็นต้องปวดเศียรเวียนเกล้า  เพราะท่านจะเอาของท่านอย่างนั้น ทั้งๆที่ไม่ควรจะเป็นอย่างนั้น  ท่านไม่ชอบฟังเสียทักท้วงของนกของกาเสียด้วยซี  แต่พอเกิดไม่ดีไม่งามขึ้นมาท่านก็ใช้กานั่นแหละเป็นกระโถน

Read More …

How to be a good Boss : นายแบบไหนที่ว่าดี (3)

นายแบบที่ 2 : นายหัวใจเนียน

นั่งอ่านข่าวเรื่องราวของ ฯพณฯ ทั้งหลายที่กำลังบริหารบ้านเมืองอยู่ขณะนี้  อ่านแล้วก็ให้รู้สึกหดหู่แกมสลดใจ  ขนาดว่าทำตัวทำใจเป็นกลางทางการเมืองแล้วก็ยังอดคิดไม่ได้ว่า บ้านเราเมืองเราจะไปข้างหน้ายังไงกันนี่  รัฐมนตรีกับนายกฯเดินไปคนละทาง  รัฐมนตรีกับข้าราชการพูดกันคนละอย่าง รัฐมนตรีว่าการกับรัฐมนตรีช่วยคุยกันคนละเรื่อง  แล้ว ความหวังของบ้านเมืองจะมีไหมนี่

ยังดีที่เห็นข่าวผู้ว่ากรุงเทพฯ นายอภิรักษ์ เกษะโยธิน ที่ถูก คตส. ชี้มูลความผิดเรื่องทุจริตการซื้อรถดับเพลิง ที่มีมาตั้งแต่สมัยผู้ว่าฯชื่อสมัคร สุนทรเวช  โดยนายอภิรักษ์ ประกาศยุติบทบาทการเป็นผู้ว่า กทม. ไว้ก่อนจนกว่าคดีจะเสร็จสิ้น  เช่นเดียวกับนายยงยุทธ ติยะไพรัช ประธานรัฐสภาที่ประกาศยุติการทำงานในฐานะประธานฯ เมื่อ กกต.ประกาศให้ใบแดงแล้วส่งให้ศาลฎีการพิจารณาตัดสิน  นับว่ายังมีคนที่แสดงความรับผิดชอบทางจริยธรรมอยู่ (ถึงจะถูกกระแนะกระแหนว่าสร้างภาพ) ขอแสดงความชื่นชมทั้งสองท่าน ใน ที่นี้ด้วย

อ้าว เขียนเรื่องนาย แล้วทำไมไปถึงเรื่องการเมือง ถอยๆๆๆ

Read More …

กาลเวลาผ่านไป ใจยังระลึกถึงยิปซีแห่งอันดามัน

ใครที่ไปเยือนฝั่งทะเลตะวันตก หากสังเกตอย่างถี่ถ้วนก็จะรู้สึกว่า ทะเลไทยฝั่งอันดามันสวยแบบลึกลับ  ถ้าเป็นคนก็สวยแบบเงียบขรึม  น่าค้นหา น่าศึกษา  น่าทำความรู้จัก  มีเสน่ห์เฉพาะตัว  ดูแล้วไม่เบื่อ  ทะเลอันดามันเป็นแบบนี้

ผมได้ไปเยือนทะเลอันดามันเป็นครั้งแรกเมื่อสัก 20 ปีก่อนเพราะเพื่อนชาวใต้  ในสมัยยังมีชื่อเป็นนักศึกษา  แต่ตัวนั้นไม่ค่อยได้อยู่ในห้องเรียน  ได้แต่ตะลอนไปตามบ้านนอกคอกนา เมืองต่างๆ  โดยมีเหตุผลโก้ๆว่าเพื่อเรียนรู้โลกเรียนรู้ชีวิต

คิดได้เช่นนี้แล้วรู้สึกเท่ห์ชะมัด  ทั้งยังคิดเอาว่ามีความชอบธรรมที่จะหนีห้องเรียนขึ้นอักโข  จะทุกข์ก็ตอนใกล้สอบนั่นแหละ  เพราะไม่รู้จะเอาอะไรไปตอบข้อสอบอาจารย์  จึงต้องอ่านหนังสือหัวปั่น ยืมสมุดแล็กเชอร์ของเพื่อนให้วุ่นวาย 

ทะเลอันดามันสวยงาม  ชีวิตของคนพื้นถิ่นก็งดงาม  เพื่อนชาวใต้พาผมท่องตระเวนไปตามสถานที่ต่างๆ  เกาะที่ไม่ค่อยมีใครรู้จัก  หาดที่ไม่อยู่ในแผนที่ของนักท่องเที่ยว  ซึ่งมีความงดงามบริสุทธิ์  ไปนอนค้างอ้างแรมที่หมู่บ้านชาวประมง  ฟังเสียงลมทะเลกระซิบกระซาบกับแผ่นดินทั้งวันทั้งคืน

ไม่ต้องเจอคนพลุกพล่าน  ไม่รำคาญพวกนักท่องเที่ยวประเภทที่ไปทะเลแล้วเก็บเปลือกหอยกลับบ้าน  ไปป่าก็พรากก้อนกรวดก้อนหินจากป่า  ทิ้งขยะไว้เกลื่อน

คราวนั้น ผมนอนชายทะเล  เอาหูแนบแผ่นดิน  ฟังเสียงโลก  อย่างมีความสุข

Read More …

How to be a good Boss : นายแบบไหนที่ว่าดี (1)

 

ผมเชื่ออยู่ว่า  เราผู้เป็นคนชั้นรากหญ้า เดินดินกินข้าวแกงธรรมดาๆนี้น่ะ ก็มีสิทธิเลือกนายของตนได้  ถ้าเห็นว่านายไม่ดีก็เลือกใหม่ได้  อาจดูเหมือนฝูงกบในนิทานอีสป  แต่ก็จำเป็นต้องดำเนินไปเช่นนั้น  ไม่ว่าสังคมระดับใดผู้เป็นลูกน้องก็ต้องมีสิทธิเลือกนาย  แต่จะโดยตรงหรือโดยอ้อมก็แล้วแต่ปัจจัยเงื่อนไขเฉพาะไป

ในระดับประเทศ สังคมประชาธิปไตย ประชาชนก็มีสิทธิเลือกนายของตน  เลือกนายคนนี้มาปกครองเรา  เมื่อเห็นว่าไม่ดี  คราวหน้าก็เลือกนายใหม่  หรือในสังคมเผด็จการ เมื่อมีนายไม่ดี สังคมก็มีวิธีเปลี่ยนนายใหม่ อาจแตกต่างจากสังคมประชาธิปไตย แต่มีการเปลี่ยนแปลงแน่ๆ  ประวัติศาสตร์ปรากฏให้เห็นอยู่เสมอๆ

ในระดับสังคมของการงาน  คนทั่วไปอาจคิดว่าผู้คนธรรมดาอย่างเราๆ ไม่สามารถเลือกนายได้  เพราะมีสายบังคับบัญชาชัดเจน  เราอยู่ใต้บังคับบัญชาของนายคนใดก็ต้องอยู่อย่างนั้น  น่ายชอบก็ดีไป นายเหม็นขี้หน้าก็ลำบาก ต้องทน ทน ทน และทน จนกว่าจะหมดความอดทนก็ลากออกหรือขอย้าย  หรือนายย้ายไปที่อื่น  แล้วก็รอนายคนใหม่ ซึ่งก็ไม่รู้ว่าจะชอบขี้หน้าเราหรือเปล่า

คนเป็นลูกน้องก็ลำบากอย่างนี้แหละ  คนทั่วไปอาจคิดแบบนี้

แต่ผมอาจคิดต่างจากคนทั่วไป เพราะผมเลือกนายเองได้  ในการทำงานตั้งแต่พ้นรั้วมหาวิทยาลัยออกมายี่สิบกว่าปี ผมจึงมีนายหลายคน

ทีแรกก็นึกว่าจะมีคนที่เป็นอย่างผมนี้เพียงแค่ผมคนเดียว  ที่ไหนได้  มีอีกตั้งมากมายที่เลือกนายอย่างผม

เรามีความคิดคล้ายๆกันว่า แหม ก็เมื่อนายไม่ดีแล้ว เรื่องอะไรจะทำงานให้นายแบบนั้นวะ  หานายดีๆไม่ดีกว่าหรือ  ทำงานให้คนดีๆ  ย่อมีกว่าทำงานให้คนไม่ดี

คิดได้ดังนี้แล้วทำยังไงล่ะครับ ลองเดาดูซี…

Read More …